Odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych 2026: ile wynoszą i jak je naliczyć

Ekspert omawia schemat naliczania odsetek za opóźnienie w transakcjach handlowych na tablicy

Kontrahent zapłacił po terminie albo wciąż zwleka? Należą Ci się odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych, a dla większości firm B2B to dziś 13,75% w skali roku plus ryczałtowa rekompensata w euro. To realne pieniądze, których wielu przedsiębiorców po prostu nie nalicza. Pokażę Ci, ile dokładnie wynoszą, od którego dnia je liczyć i jak je samodzielnie wyliczyć na przykładzie faktury na 50 000 zł.

Odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych 2026: ile wynoszą dzisiaj [stan prawny na 20.06.2026]

Według stanu prawnego na 20 czerwca 2026 r. odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych wynoszą 13,75% w skali roku. Stawka ta wynika z prostego mechanizmu: stopa referencyjna NBP (3,75%) powiększona o 10 punktów procentowych.

Jest jeden wyjątek. Gdy dłużnikiem jest podmiot publiczny będący podmiotem leczniczym, do stopy referencyjnej NBP dodaje się tylko 8 punktów procentowych. W praktyce dotyczy to przede wszystkim szpitali i innych placówek ochrony zdrowia finansowanych ze środków publicznych.

Jak ustala się wysokość stawki: stopa referencyjna NBP i obwieszczenie ministra

Mechanizm ustalania stawki reguluje art. 11b ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych. Kluczowe są dwie daty graniczne:

• 1 stycznia — stopa referencyjna NBP z tego dnia jest podstawą stawki na całe pierwsze półrocze;
• 1 lipca — stopa referencyjna NBP z tego dnia jest podstawą stawki na całe drugie półrocze.

Wysokość odsetek ogłasza Minister Rozwoju i Technologii w obwieszczeniu publikowanym w Monitorze Polskim. Jedna rzecz upraszcza naliczanie: nawet jeśli Rada Polityki Pieniężnej zmieni stopy w trakcie półrocza, do odsetek bierzemy stopę z 1 stycznia lub 1 lipca — przyjęta stawka jest stała przez całe sześć miesięcy.

Czym jest transakcja handlowa i kiedy stosujesz te odsetki (a nie zwykłe ustawowe)

Definicję znajdziesz w art. 4 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych. Transakcja handlowa to umowa, której przedmiotem jest odpłatna dostawa towaru lub odpłatne świadczenie usługi, zawarta w związku z prowadzoną działalnością:

• między przedsiębiorcami (klasyczne B2B), albo
• z udziałem podmiotu publicznego (np. urzędu, jednostki samorządu, szpitala).

To rozróżnienie ma realne skutki finansowe. Jeżeli Twoim kontrahentem jest konsument (osoba fizyczna nieprowadząca działalności), ustawa o transakcjach handlowych nie ma zastosowania — wtedy stosujesz odsetki ustawowe za opóźnienie z Kodeksu cywilnego, które są niższe. Natomiast w obrocie B2B i z podmiotami publicznymi należą Ci się wyższe odsetki handlowe, i to z mocy ustawy, nawet jeśli w umowie czy na fakturze nie ma o nich ani słowa.

Odsetki za opóźnienie a odsetki kapitałowe i ustawowe za opóźnienie: nie myl trzech różnych stawek

Przedsiębiorca analizuje należności z tytułu odsetek za opóźnienie w transakcjach handlowych przy biurku

To miejsce, w którym przedsiębiorcy najczęściej tracą pieniądze — stosują niższą stawkę, bo mylą trzy odrębne rodzaje odsetek. Rozłóżmy je na czynniki pierwsze (wartości orientacyjne, stan na czerwiec 2026 r.):

Wniosek jest jednoznaczny: w transakcji między firmami właściwa jest trzecia, najwyższa stawka. Jeśli naliczasz odsetki ustawowe za opóźnienie z art. 481 k.c. zamiast handlowych, dobrowolnie rezygnujesz z kilku punktów procentowych — przy większych fakturach to setki, a nawet tysiące złotych.

Od którego dnia naliczać odsetki: termin zapłaty, brak wezwania i kalendarz dni

Prawo do odsetek za opóźnienie w transakcjach handlowych powstaje co do zasady bez konieczności wzywania dłużnika. Wynika to z art. 4a oraz art. 7 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych. Wierzyciel nabywa to prawo, jeśli łącznie:

1. spełnił swoje świadczenie (dostarczył towar, wykonał usługę), oraz
2. nie otrzymał zapłaty w terminie określonym w umowie lub na fakturze.

Nie musisz wysyłać żadnego wezwania, żeby odsetki zaczęły biec — choć w praktyce wezwanie jest świetnym narzędziem nacisku i dowodem dla sądu.

To kluczowe, bo najczęstszy błąd polega na liczeniu odsetek od daty wystawienia faktury. Data wystawienia nie ma tu nic do rzeczy — liczy się wyłącznie termin płatności.

Jak obliczyć odsetki za opóźnienie krok po kroku: wzór i policzony przykład na 50 000 zł

Kalkulator, faktura i monety euro symbolizujące naliczanie odsetek za opóźnienie w transakcjach handlowych

Wzór jest prosty i każdy może go zastosować w arkuszu kalkulacyjnym — to w istocie domowy kalkulator odsetek za opóźnienie w transakcjach handlowych:

Rok 2026 nie jest rokiem przestępnym, więc w mianowniku wpisujemy 365 dni (w roku przestępnym byłoby 366).

Policzony przykład: faktura 50 000 zł, 60 dni opóźnienia

Załóżmy, że kontrahent zalega z fakturą na 50 000 zł, opóźnienie wynosi 60 dni, a stawka to 13,75%. Podstawiamy do wzoru:

• 50 000 zł × 13,75% = 6 875 zł (to odsetki za pełny rok)
• 6 875 zł × 60 dni ÷ 365 dni = ≈ 1 130 zł

Za samo dwumiesięczne opóźnienie jednej faktury należy Ci się około 1 130 zł odsetek — i to zanim doliczymy rekompensatę za koszty odzyskiwania należności (o niej za chwilę). Jeśli chcesz zobaczyć, jak takie opóźnienie wpływa na całą firmę, sprawdź, ile naprawdę wynosi realny koszt opóźnionej faktury na tym samym przykładzie 50 000 zł.

Rekompensata 40, 70 i 100 euro: pieniądze, które należą Ci się dodatkowo i automatycznie

Oprócz odsetek przysługuje Ci ryczałtowa rekompensata za koszty odzyskiwania należności, uregulowana w art. 10 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych. Jej wysokość zależy od wartości świadczenia pieniężnego:

Co ważne, rekompensata przysługuje od każdej transakcji osobno, automatycznie i bez wykazywania, że poniosłeś jakiekolwiek koszty. Jeśli udokumentowane koszty odzyskiwania (np. obsługi prawnej) przewyższają ryczałt, możesz dochodzić ich w pełnej, uzasadnionej wysokości ponad rekompensatę.

Kwotę w euro przelicza się na złote po średnim kursie euro ogłoszonym przez NBP z ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym świadczenie pieniężne stało się wymagalne. To częsty punkt potknięcia — błędny kurs zaniża roszczenie. Cały mechanizm i pułapki rozliczeniowe opisaliśmy szczegółowo w tekście o rekompensacie za koszty odzyskiwania.

Najczęstsze błędy przy naliczaniu odsetek (i jak nie stracić roszczenia)

Dłonie przedsiębiorcy przy zestawieniu i kalkulatorze podczas naliczania odsetek za opóźnienie w transakcjach handlowych

Po latach pracy w windykacji B2B widzę te same pomyłki w kółko. Oto lista, którą warto mieć przed oczami:

• Liczenie od daty wystawienia faktury zamiast od dnia następującego po terminie płatności — zawyża lub zaniża okres opóźnienia.
• Stosowanie niższej stawki ustawowej (art. 481 k.c.) zamiast właściwej dla B2B stawki handlowej.
• Pominięcie rekompensaty 40/70/100 euro — najczęściej zapominana, a w pełni należna kwota.
• Błędny kurs euro przy przeliczaniu rekompensaty — zastosowanie kursu z niewłaściwego dnia.
• Ignorowanie przedawnienia roszczenia. Pamiętaj, że przedawnienie roszczenia o odsetki rządzi się własnymi regułami i może odciąć Cię od części należności, jeśli zwlekasz z dochodzeniem.
• Brak ujęcia odsetek i rekompensaty w wezwaniu i pozwie — jeśli nie wpiszesz ich do żądania, sąd nie zasądzi ich w pełnym zakresie.

Naliczyliśmy odsetki, dłużnik nadal nie płaci: co dalej

Samo naliczenie odsetek to dopiero początek. Jeśli kontrahent po prostu ignoruje fakturę, masz jasną ścieżkę działania:

1. Przedsądowe wezwanie do zapłaty z dokładnie wyliczonymi odsetkami i rekompensatą. To moment, w którym warto ująć odsetki w wezwaniu do zapłaty co do złotówki — konkretne kwoty działają na dłużnika znacznie mocniej niż ogólne groźby.
2. Droga sądowa, jeśli wezwanie nie przyniesie skutku. Dla typowych spraw B2B najszybsza bywa ścieżka elektroniczna — dochodzenie odsetek przez e-Sąd (EPU) pozwala uzyskać nakaz zapłaty stosunkowo szybko i tanio.
3. Egzekucja komornicza na podstawie prawomocnego nakazu, gdy dłużnik nadal nie reguluje należności.

Jeśli nie wiesz, od czego zacząć, mamy uporządkowany plan działania — sprawdź kroki, gdy kontrahent nie płaci, prowadzące od pierwszego monitu po egzekucję.

Naliczanie odsetek, rekompensaty po właściwym kursie i ujęcie wszystkiego w wezwaniu oraz pozwie to żmudna, ale opłacalna robota. W CollectIn robimy to za Ciebie: precyzyjnie wyliczamy odsetki za opóźnienie i rekompensatę 40/70/100 euro od każdej zaległej faktury, wpisujemy je do wezwania i pozwu, a w razie potrzeby prowadzimy sprawę aż do egzekucji — w modelu success fee, bez konieczności budowania własnego działu windykacji.

FAQ: odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych 2026

Ile wynoszą odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych w 2026 roku?

Według stanu na czerwiec 2026 r. wynoszą 13,75% w skali roku (stopa referencyjna NBP 3,75% + 10 pkt proc.). Dla dłużnika publicznego będącego podmiotem leczniczym jest to stopa NBP + 8 pkt proc. Stawkę aktualizuje się 1 stycznia i 1 lipca, dlatego przed naliczeniem warto sprawdzić obowiązujące obwieszczenie.

Czy mogę naliczyć odsetki, jeśli nie ma o nich nic w umowie?

Tak. W transakcji handlowej między przedsiębiorcami prawo do odsetek za opóźnienie wynika wprost z ustawy z 8 marca 2013 r. i przysługuje niezależnie od zapisów umownych, a co do zasady nawet bez wcześniejszego wezwania dłużnika.

Od którego dnia liczyć odsetki?

Od dnia następującego po upływie terminu płatności do dnia faktycznej zapłaty włącznie — nie od daty wystawienia faktury.

Czym różnią się odsetki handlowe od ustawowych za opóźnienie?

Odsetki ustawowe za opóźnienie (art. 481 k.c.) stosuje się m.in. wobec konsumentów i są niższe (orientacyjnie ok. 11,25% w 2026 r.). Odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych dotyczą obrotu B2B i z podmiotami publicznymi oraz są wyższe (13,75% na czerwiec 2026 r.).

Czy rekompensata 40/70/100 euro przysługuje od każdej faktury?

Tak — rekompensata z art. 10 ustawy należy się osobno od każdej transakcji, automatycznie i bez wykazywania faktycznych kosztów. Jej wysokość zależy od wartości należności.

Powiązane artykuły

Prawo, odsetki i sądMam nakaz zapłaty i co dalej? Tytuł wykonawczy, klauzula i egzekucja komorniczaPrawo, odsetki i sądPrzedawnienie faktury B2B: 3 lata, 2 lata czy rok? Kalendarz, który ratuje pieniądzePrawo, odsetki i sądNakaz zapłaty przez e-Sąd (EPU) krok po kroku: ile kosztuje, ile trwa, kiedy się opłaca